‫تم تاریک
‫نوبت من
‫ در روزهای اول ‫دسامبر ۱۸۱۵،
‫حدود یک ساعت ‫قبل از غروب آفتاب،
‫مردی وارد شهر شد
‫او خود را به ژاندارمری معرفی کرد
‫هیچ‌کس او را نمی‌شناخت
‫او از کجا آمده بود؟
‫دو میدی
‫از سواحل دریا، شاید
‫مردانی می‌خندند، همهمه
‫هرگز! خب، خب
‫آه
‫ کجا بودی؟ چقدر وقت ‫لازمه تا لباساتو بشوری؟
‫راست میگه، کجا بودی؟
‫ دلم برات تنگ شده بود ‫بیا اینجا
‫بیا!
‫نمیتونی مراقب باشی؟
‫دیر کردن کافی نیست؟
‫قیمت کوزه را ‫از دستمزدت کم می‌کنم
‫و سعی کن با مشتری‌ها ‫خوش‌برخوردتر باشی
‫این دور نوشیدنی با منه، بچه‌ها
‫نفس عمیقی می‌کشد
‫نگاهش کن
‫ متاسفم، ‫نمی‌توانم شما را بپذیرم
‫این آقایان
‫تمام اتاق‌ها را رزرو کرده‌اند
‫اصطبل‌ها کار را راه می‌اندازند
‫ اسب‌ها همه جا را گرفته‌اند ‫ من فضای کمی نیاز دارم
‫خب، این هم خیلی زیاد است
‫ من از طلوع آفتاب راه افتاده‌ام، ‫دوازده فرسنگ آمده‌ام، گرسنه‌ام
‫و من چیزی برای شما ندارم
‫فقط یک تکه نان
‫ برو، گمشو
‫ از گرسنگی بمیر!
‫ما تو را اینجا نمی‌خواهیم!
‫قاتل!
‫تکان نخور!
‫تم کنجکاو کننده
‫ دوست من، اینجا چه کار می‌کنی؟
‫سعی می‌کنم بخوابم
‫روی سنگ، بیرون؟
‫بدتر از این را هم تجربه کرده‌ام
‫پس به مسافرخانه برو
‫افسوس،
‫پول نداری؟
‫ من فقط چهار سنت دارم ‫ همیشه بدهید
‫ما می توانیم به شما جایی برای ماندن بدهیم
‫از روی خیرخواهی
‫من به همه درها کوبیدم
‫و همه جا، من را بیرون کردند
‫یک خانه هست
‫پایین جاده، آنجا
‫آنجا در زدید؟
‫نه
‫ آنجا در بزنید
‫هوم؟
‫همسایه‌ی پسرخاله‌ام،
‫همون کسی بود که ژاندارم‌ها ‫دنبالش می‌گشتند، جاعل پول
‫بدی همه‌جا هست
‫حتی زنش رو هم دستگیر کردند
‫دادستان می‌گه که تا آخر هفته ‫ازش اعتراف می‌گیره
‫اگه بی‌گناه باشه چی؟
‫ اگه اینطوره، تو زندان چیکار می‌کنه؟ ‫ سؤال خوبیه
‫با مردی که قبل از محاکمه ‫متهم شده چیکار باید کرد؟
‫آزاد گذاشتنش، ‫ریسک تکرار جرمه
‫اگر او مرتکب عملی شده باشد ‫که به او نسبت داده می‌شود
‫او را به زندان انداختن، ‫یعنی با او مثل یک مجرم رفتار کردن
‫حتی اگر او بی‌گناه باشد
‫ این مردم آدم‌های شیادی هستند، ‫همه‌جا پیدا می‌شوند
‫حتی امروز یکی از آن‌ها ‫به شهر آمده است
‫بله، خانم
‫این مرد می‌تواند خطرناک باشد
‫می‌گویند او وحشتناک است: ‫زشت، پشمالو، بدبو
‫وحشتناک
‫حتماً یک کولی است، ‫یک آدم دوره‌گرد
‫ واقعاً؟ ‫ همانطور که می‌گویم
‫بدبختی‌هایی در راه است، ‫همه این را می‌گویند
‫ همه، ‫این افراد زیادی را شامل می‌شود
‫ بگذارید به قفل‌ساز بگویم
‫قفل‌های قدیمی را دوباره نصب کند، ‫آنها را اینجا داریم
‫ در این وقت شب؟ ‫ خانه‌اش سه خانه این طرف‌تر است
‫خوشحال می‌شود که مفید واقع شود ‫خواهرش یک دوست است
‫این کار یک دقیقه است
‫ خانم مگلوار، نیازی به اختراع ‫بهانه قفل نیست
‫برای دیدن ‫دوست خوبتان قفل ساز
‫اینها تهمت هستند، عالیجناب
‫ چرندیاتی که حسودها می گویند ‫ می توانیم یک قفل بگذاریم
‫پس ما در خطر بزرگی هستیم؟
‫ نباید در را به روی ‫همه باز گذاشت
‫ شما با او صحبت کنید، او به حرف من گوش نمی دهد ‫ اگر این کار خانم مگلوار را آرام کند
‫ حداقل برای این شب، ‫تا زمانی که این خطر برطرف شود
‫حتی به شیطان هم اجازه ورود ‫به این خانه را می دهیم!
‫ قفل کردن در، فقط ‫رد کردن دیگری نیست
‫بلکه رد کردن ‫چیزی است که می توانیم باشیم یا بشویم
‫درِ خانه‌ی یک پزشک ‫همیشه باید باز باشد
‫اما شما پزشک نیستید
‫ هر انسانی ‫پزشکِ انسانِ دیگر است
‫من یک
‫بفرمایید!
‫اسم من ژان والژان است
‫نوزده سال در زندان بوده‌ام
‫چهار روز است که آزاد شده‌ام
‫چهار روز است ‫که دارم از تولون پیاده می‌آیم
‫چهار روز است که می‌شنوم: ‫"برو گمشو"
‫هيچکس منو نخواست، ‫بيرون خوابيدم،
‫يه زن مهربون بهم گفت ‫در خونتون رو بزنم
‫زدم
‫ خانم مگلور، ‫يه بشقاب ديگه بذاريد
‫ صدامو شنيديد؟
‫من يه زندانی‌ام
‫اين گذرنامه منه
‫اين به اين دردی می‌خوره که خودمو به مقامات ‫وقتی به شهر می‌رسم، معرفی كنم
‫و منو بيرون کنن
‫می‌خواید بخونیدش!؟
‫"نوزده سال در زندان بوده
‫"پنج سال به جرم دزدی با شکستن
‫"چهارده سال به دلیل تلاش برای ‫فرار، این مرد خطرناک است"
‫بفرمایید
‫ می‌بینم که باران خورده‌اید، ‫آقا
‫باید خسته باشید
‫نزدیک‌تر بیایید، ‫آتش شما را گرم خواهد کرد
‫شام خواهید خورد
‫در حالی که رختخواب شما را درست می‌کنند
‫خانم مَگلوار، ملحفه‌های سفید ‫روی تخت طاق‌نما بگذارید
‫خواهش می‌کنم آقا، ‫بنشینید
‫اینجا چه خبره؟
‫شما کی هستید؟
‫یک کشیش
‫یک کشیش؟
‫یک کشیش آدم حسابی
‫که با دو زن زندگی می‌کند، ‫به علاوه
‫ چیزهایی هست که من از شنیدنش امتناع می‌کنم، ‫من در آشپزخانه خواهم بود
‫ یک مرد در را برای شما باز می‌کند، ‫به شما غذا می‌دهد، و شما به او تهمت می‌زنید؟
‫قصد من این نبود
‫این کاریه که تو کردی
‫دو مرد آنجا ایستاده بودند، رو در رو
‫یکی، محکوم،
‫زمخت بود، ‫اما هیچ چیز از گذشته اش پنهان نکرده بود
‫دیگری، کشیش نیکوکار، ‫آشکارا دوست داشتنی تر بود،
‫اما برای همه یک راز باقی مانده بود
‫چند دهه قبل،
‫او به همراه همسرش ‫به ایتالیا رفته بود
‫و تنها و بدخلق بازگشته بود
‫مرگ کسی که دوستش داشت ‫او را تغییر داده بود
‫او از قرن خارج شده بود ‫تا وارد دین شود
‫او متقاعد شده بود که باید تبدیل شود ‫به یک خدمتکار بی‌رحم خدا،
‫اما تغییر او ‫هنوز کامل نشده بود
‫و برای فهمیدن ادامه ماجرا،
‫باید برگردیم ‫به اولین بازدید او از این مکان
‫ خواهران معجزه می‌کنند، اما ‫ما همه‌چیز کم داریم، عالیجناب
‫از باند، معجون ‫و حتی غذا
‫باید بتوانیم بخریم ‫هر از گاهی گوشت
‫یک بیمار باید بتواند غذا بخورد ‫تا سلامتی‌اش را بازیابد
‫آه
‫ آقای مدیر ‫ بله؟
‫ببخشید، عالیجناب
‫چه خبر است؟
‫ در آن روز، کسی که ‫از این پس اسقف شده بود از بیمارستان بازدید می‌کرد
‫کاری طاقت‌فرسا که او قول داد ‫دیگر هرگز به خودش تحمیل نکند
‫عالیجناب میریل، ‫زیرا این نام واقعی او بود،
‫عنوان و تمام ویژگی‌های ‫مقام خود را داشت
‫اعلیحضرت ‫ترجیح می‌دادند از ثروتمندان بازدید کنند
‫و با قدرتمندان معاشرت کنند
‫او مانند یک فرد سرشناس زندگی می‌کرد، یکی از کسانی ‫که قضاوت و محکوم می‌کنند
‫و بعد، یک روز، ‫اتفاقی افتاد
‫هیچ کس نمی‌داند چه چیزی
‫اما آن اتفاق افتاد
‫او تغییر کرد
‫اما بهتر از آن، او تغییر داد
‫و چیزی که یک کار طاقت‌فرسا برای فرار بود
‫به یک رویداد روزانه تبدیل شد
‫ روز خوبی داشته باشید، دوست من ‫ ممنون، عالیجناب
‫ تخت‌ها خیلی نزدیک ‫به هم چیده شده‌اند
‫داره بدتر و بدتر میشه
‫من خیلی نگران آینده هستم
‫طبقه پر است، ما بدبخت‌ها را در حیاط ‫اسکان داده‌ایم
‫بگذریم از بیماری‌های همه‌گیر پیش رو
‫امسال، ‫ما تیفوس داشتیم
‫سعی کن بخوابی
‫ جا کم بود ‫و این دوباره اتفاق خواهد افتاد
‫چه می‌خواهید، ‫باید به واقعیت تن داد
‫دیگر نمی‌توانیم ‫همه را بپذیریم
‫ چند تخت می‌تواند ‫در اتاق ناهارخوری من جا بگیرد؟
‫ مونسنیور، خواهش می‌کنم ‫ من اینجام
‫منظورتون قصره؟
‫ برای درک ‫تعجب مدیر،
‫باید بدونید ‫که کاخ اسقفی
‫یک اقامتگاه اربابی بود، ‫همه چیز اونجا با شکوه بود
‫آپارتمان‌های اسقف، ‫گالری‌ها، پله‌ها،
‫فواره‌ها، باغ‌ها
‫همه چیز باشکوه بود
‫توی اتاق ناهارخوری شما؟
‫زیاد مطمئن نیستم،
‫اما تصور می‌کنم که بتواند جا دهد
‫شصت بیمار را
‫حداقل
‫پس اشتباهی رخ داده، دوست من
‫شما خانه‌ی من را دارید ‫و من خانه‌ی شما را دارم
‫خانه‌ام را پس بده، ‫اینجا خانه‌ی من است
‫ روز بعد، بیست و شش بیمار ‫در قصر مستقر شدند،
‫و مونسینیور میریل به عنوان محل سکونت ‫جایی را انتخاب کرد که نقش بیمارستان را داشت
‫ مردی مثل او، ‫یک هدیه آسمانی است
‫او دیگر مثل قبل نیست، ‫دیگر غذای اسقف را نمی خواهد
‫اگر قرار بود به او گوش کنم،
‫او ناهار را ‫با سوپ روغن و نان می خورد
‫انگار که او با ‫بوی گل ها تغذیه می کند
‫ این رفتار ‫خیلی اسقفی نیست
‫فراموش نکنیم که این امپراتور بود ‫که او را اسقف کرد
‫می گویند که او کالسکه اش را رها کرده ‫و روی یک الاغ یورتمه می رود
‫ او هزینه های کالسکه اش را ‫و هزینه های سفر شبانی اش را به فقرا باز می گرداند
‫و هزینه های سفر شبانی اش را
‫و اگر داشت خودش را مجازات میکرد
‫ چون اشتباه کرده بود؟ ‫ این مرد فرق دارد
‫تا وقتی پول دارد به فقرا سر میزند
‫وقتی دیگر پولی ندارد، ‫به ثروتمندان سر میزند
‫میگوید آنجاست ‫که میتواند پولی برای پخش کردن پیدا کند
‫ او بلد است خودش را بین ‫پیروانش محبوب کند
‫میدانی به او چه لقبی داده اند؟
‫"خوش آمدی"، "جناب اسقف خوش آمدی"
‫اینطوری صدایت میزنند
‫ این اسم را دوست دارم ‫"خوش آمدی" "جناب اسقف" را اصلاح میکند
‫به نظر من خیلی با گذشت هستید
‫اینجا دهان‌های زیادی صحبت می‌کنند ‫و سرهای کمی فکر می‌کنند
‫قربان،
‫این در شان شما نیست ‫که سیب زمینی جمع کنید
‫ یک مرد روحانی باید تا جایی که ممکن است زانو بزند
‫وگرنه کم کم فکر می‌کند
‫ که مهم است ‫ و در مورد من؟
‫در مورد من چه می‌گویند؟
‫فکر کنم دارم حرف درمیارم
‫ بگذار امتحان کنند، ‫با من طرف خواهند شد
‫آنها می دانند که، بدون شما، ‫او هرگز به نامه هایش پاسخ نخواهد داد
‫او از یاد خواهد رفت ‫از دوستانش، از پسر عموهایش
‫و از شورای اسقف ها
‫ اسقف های دیگر ترجیح می دهند ‫خبری از من نداشته باشند
‫برای آنها، من یک در باز هستم ‫و آنها هوای تازه را دوست ندارند
‫ عمامه های بزرگ، مانند کله گنده ها، ‫عادل ترین نیستند
‫شما که خیلی خوب می نویسید، ‫باید درباره برادرتان بنویسید
‫مردان بزرگ ‫شایسته تجلیل های بزرگ هستند
‫ من این استعداد را ندارم، ‫و حتی، ناشران
‫هرگز به یک زن اعتماد ‫نخواهند کرد
‫و بعد، باید قربان ‫تمام زندگی اش را فاش کند
‫برای ما تعریف کند
‫اما چیزهایی هست ‫که نمی خواهد تعریف کند
‫قربان مرد مقدسی است
‫اگر این کتاب را ننویسید، ‫باید کسی آن را بنویسد
‫یک نویسنده بزرگ
‫کسی مثل آقای شاتوبریان
‫اما من نمی پذیرم که او بنویسد
‫که من داشتم شما را گرسنه می گذاشتم بمیرید!
‫تم ملانکولی
‫نظرت چیه بریم تو باغ؟
‫صدای قیچی باغبانی
‫خیلی کاربردیه
‫میگن یه وزیر ‫بازنشسته اینو اختراع کرده
‫چون حوصله‌اش سر میرفت
‫نباید هیچوقت فضایل ‫خستگی رو دست کم گرفت
‫ چیزی که دارم نگاه می‌کنم وسیله نیست، تویی
‫هوم
‫چرا زودتر به دیدنم نیامدی؟
‫ هدف نامه هایت این بود که ‫مرا به راه راست هدایت کنی
‫بعد لحن نامه هایت تغییر کرد، ‫برای همین آمدم
‫ من را ببخش
‫ و بعد، می خواستم که تو یک خاطره ‫دیگر از من داشته باشی
‫ تو همان کسی خواهی بود که ‫از من در مقابل والدین مان دفاع می کرد
‫وقتی که دعوا می کردم
‫ یک قدیس؟ ‫ هی
‫ از کسی که زندگینامه ات را می نویسد، ‫می خواهم که مرا به شکل یک باکره به تصویر بکشد
‫با بدنی که به اندازه کافی ‫باشد تا یک جنسیت در آنجا وجود داشته باشد
‫یک موجود شبح مانند، ‫ظریف و شفاف
‫ "یک موجود شبح مانند، ‫ظریف و شفاف"
‫همه نمی توانند
‫یک مرد مقدس باشند
‫ داستان های کشیش ‫برای هیچکس جالب نیست
‫نویسنده بزرگ شما بهتر است
‫شخصیت دیگری پیدا کند
‫در ضمن، مرد مقدس گرسنه است
‫ اعلیحضرت مطمئن هستند ‫که می‌خواهند از این جانور استقبال کنند؟
‫ بعضی از حرکات ‫اعمال ایمان هستند
‫ بنشینید، خانم
‫ بگذارید کارم را انجام دهم ‫ می‌توانم مفید باشم
‫قرار بود چند روز بمانم، ‫سه ماه شده است
‫اینجا خانه‌ی خودت است
‫هوم
‫حالا که شما کشیش هستید، ‫از من پول نمی‌خواهید؟
‫ خدا میزبان شماست، ‫اینجا یا جای دیگر، او همه جا هست
‫ نه آنجا
‫حیف شد
‫اینجا مکانی است ‫که شایسته حضور اوست
‫ مرا وارد این بحث نکنید، ‫شما مرا بیرون می اندازید
‫شما می توانید آزادانه صحبت کنید
‫هیچ چیز شما را ‫از مسکن و خوراک محروم نخواهد کرد
‫قبول کن که خدایان
‫کم ظاهر می شوند، ‫به خصوص جایی که به آنها نیاز داریم
‫نه خدای تو نه خدایان دیگر
‫خواهرم هم در این مورد که ‫خدا وجود داره یا نه،
‫مثل شما سوال داره
‫راستش را بخواهید، من سعی می کنم ‫تا جایی که می توانم باور داشته باشم
‫ برای ملاقات با خدا ‫هیچوقت دیر نیست
‫خدا یا انسان،
‫کدام یک دیگری را خلق کرده؟
‫زیر لایه ی خدایان، ‫شما انسان را پیدا می کنید
‫ او از دیگری بهتر نیست
‫خدای من
‫ اگر او خدای توست، ‫به او آداب معاشرت بیاموز
‫من به شما دستور می‌دهم کفر نگویید
‫ شما گفتید اینجا خانه‌ای است ‫که می‌توان صادق بود،
‫ بدون ترس از بیرون انداخته شدن ‫ و من این را تکرار می‌کنم
‫من سهم خودم را از دروغ‌ها داشته‌ام
‫آنقدر زیاد که با مزخرفاتی که ‫به افراد سطح پایین می‌دهند، سرم را نچرخانند
‫به بدبخت‌ها
‫به آن‌ها چیزهایی می‌دهند ‫تا افسانه‌ها را باور کنند:
‫روح، جاودانگی، بهشت
‫آن‌ها همه اینها را می‌جوند، ‫روی نان خشکشان می‌گذارند
‫کسی که چیزی ندارد، خدا را دارد
‫اِ، بِه نان نُن
‫ هر کی هیچی نداره، هیچی نداره ‫ با انجیل‌ها چه می‌کنی؟
‫«خوشا به حال شما ای فقیران، ‫زیرا ملکوت خدا از آن شماست
‫«خوشا به حال شما که اکنون گرسنه‌اید، ‫زیرا سیر خواهید شد
‫«خوشا به حال شما که اکنون گریه می‌کنید، ‫زیرا خواهید خندید»
‫این مزخرفه
‫فقرا خوشحال نیستن
‫قربانی کردن زمین برای بهشت،
‫ول کردن نقد و چسبیدن به نسیه‌ست
‫ نمی‌تونم رختخواب ‫همچین فردی رو آماده کنم
‫آقا مهمان ما هستند!
‫ فقرا خوشحال نیستند ‫زیبا هم نیستند
‫بهتر است دندان بود ‫تا علف
‫کمکتون می کنم جمع کنید
‫لطفا
‫ممنون
‫ صبر کنید، خانم، ‫من کمکتون می کنم
‫باید به ژاندارم ها خبر داد
‫هر طور برادرم بخواهد انجام خواهیم داد
‫ سرور من این مردها را ‫نمی شناسند
‫او به من حمله کرد
‫او فقط یک بدبخت است
‫ این بدبخت‌ها ‫نباید اینجا باشند
‫این بدبخت‌ها همین حالا هم اینجا هستند
‫چرا این را می‌گویید؟
‫ یک دختر مجرد ‫که فرزندش را به پانسیون می‌فرستد
‫تا راهی برای غذا دادن به او پیدا کند، ‫آیا یک بدبخت نیست؟
‫زنی که، روزی که ‫دختر کوچکش بیمار می‌شود،
‫نه می‌تواند او را درمان کند ‫و نه قبل از دفن کردنش او را ببیند،
‫آیا یک بدبخت نیست؟
‫مادری که اینقدر گریه کرده
‫که دیگر هیچ اشکی ندارد، ‫بدبخت نیست؟
‫ شما خواهر مونسنیور هستید ‫ پس من هر دو هستم
‫ عرض می کنم، مادمازل، ‫که شما همه چیز را قاطی می کنید
‫و اینکه، ‫در آن طرف این دیوار،
‫چیزی وجود دارد که به یک فرشته
‫و یک شیطان نزدیک تر است
‫من می روم بخوابم
‫می توانید یک آجر داغ ‫برای من بالا بیاورید؟
‫ حتما بگذارید دم بکشد ‫جوشانده تان را، برایتان می آورم
‫و سنگربندی کنید
‫ما چیزی درباره او نمی دانیم
‫مونسینیور نپرسیدند ‫داستانش چه بود
‫در حالی که، خطای او در داستانش است
‫ به همین دلیل برادرم ‫در موردش با او صحبت نکرده است
‫مقصرانی هستند که ‫بدبختی خود را بیش از حد در ذهن دارند
‫بهترین کار این است که حواسشان را پرت کنیم ‫و به آنها باور دهیم که
‫ آنها هم آدم های مثل بقیه هستند ‫ اما او یک حیوان است
‫یک جانور
‫یک مرد
‫شب بخیر، خانم مگلویر
‫ فکر می‌کنید ‫با وجود یک زندانی در خانه‌مان، می‌توانم بخوابم؟
‫قفل در، خانم
‫یادتان باشد در را قفل کنید
‫ترسانده‌متان؟
‫غافلگیر شدم
‫برادرم با شما نیست؟
‫ من دنبال دستشویی می‌گشتم ‫و او دنبال نوشیدنی برای ما
‫چرا از من دفاع کردید؟
‫ چون می‌دانم بعضی از اشتباهات ‫تا آخر عمر دنبالتان هستند
‫بفرمایید
‫برای بازویتان
‫بعد من با شما هم عقیده هستم، ‫چطور می‌توانیم خوشحال باشیم
‫وقتی بچه‌ها مثل ‫حیوانات بارکش کار می‌کنند
‫و زن‌ها دندان‌هایشان را ‫برای ۴۰ فرانک می‌فروشند؟
‫قیمت یک دسته مارچوبه
‫وقتی که دندان‌هایشان نباشد، ‫بقیه چیزها هست، جسم و روح
‫شب سردی خواهد بود
‫ آیا همیشه برای آدم‌هایی مثل من و شما ‫هوا سرد نیست؟
‫ حق با خدمتکار است، ‫در را قفل کنید
‫ وقت زیادی برایم نمانده ‫که در ترس زندگی کنم
‫پس می‌خواهید چه بلایی سرم بیاید؟
‫خیلی وقت است که مرده‌ام
‫تم کنجکاو کننده
‫ خوشحالم ‫که از این نوشیدنی خوشتان آمد
‫کمی بیسکویت هم بردارید
‫نظرتان چیست کمی ‫بیرون قدم بزنیم؟
‫ از این طرف ‫ دنبالتان می‌آیم
‫ کمی پیش، سعی کردید ‫کاری کنید از شما متنفر شوند، چرا؟
‫من چیزی را می‌دهم که از من انتظار دارند
‫می‌فهمم
‫شک دارم
‫ چطور می‌خواهید ‫شما را ببخشند
‫وقتی با همه ‫سر جنگ دارید؟
‫من نه بخشش می‌خواهم و نه می‌بخشم
‫ اما بد بودن، ‫یک تلاش است، نه؟
‫شما بدهی خود را ‫به جامعه پرداخت کرده‌اید،
‫حقوق شما امروز ‫با حقوق من برابر است
‫ شما حق دارید سقف بالاسرتان باشد ‫و من، حق دارم بیرون بخوابم
‫ شما بیرون نمیخوابید ‫ این استثناء چیزی را در قانون تغییر نمیدهد
‫چیزی که در چشمان ‫خدمتکار شما میبینم،
‫در تمام نگاه ها هست
‫من این لحظات را دوست دارم
‫آنها باعث میشوند بینهایت را بپذیرم
‫پایان یک روز خبر از ‫روز دیگری میدهد، همه چیز دوباره شروع میشود
‫تماشای طبیعت ‫همیشه برایم انرژی بخش بوده
‫و این زمانی است ‫که عطرها متصاعد میشوند
‫انرژی دنیا ما را سیراب می‌کند
‫و آسمان تبدیل به یک اجازه می‌شود
‫همه‌چیز بستگی به این دارد که چه کسی هستیم
‫شما فکر می‌کنید خوشبختی عده‌ای
‫بر بدبختی عده‌ای دیگر بنا شده است
‫ ستاره‌ها برای آرام کردن رنج‌ها کافی نیستند
‫بالانشین‌ها از آسمان تعریف می‌کنند ‫در حالی که پایین‌نشین‌ها فقط شب را می‌بینند
‫اما ستاره‌ها آنجا هستند
‫ بعضی از نورها ‫تاریکی را برجسته می‌کنند
‫ من هرگز ‫چیزها را این‌طور ندیده بودم
‫دیوار شما در وضعیت بدی است
‫آنجا، نزدیک پلکان
‫آن را تعمیر کنید وگرنه یک نفر ‫دزدکی وارد خانه شما خواهد شد
‫چرا از روی دیوار بپریم
‫وقتی در باز است؟
‫تا اتاقتان شما را ‫همراهی می‌کنم
‫ بین قاشق بزرگ و ‫کارد و چنگال، حدود ۲۰۰ فرانک است
‫این دو برابر چیزی است که من ‫در نوزده سال به دست آورده ام
‫بفرمایید
‫تمام عدالت دنیا ‫خلاصه شده در یک کمد
‫من نوزده ساله ‫زیر یک سقف با یه زن نبودم
‫از نوزده سال پیش
‫واقعا فکر می کنی ‫یه زبانه می تونه منو متوقف کنه؟
‫تنها سوالی ‫که باید از خودت بپرسی،
‫اینه: ‫"ساعت چند می خواد بیاد؟"
‫از این طرفه
‫بفرمایید آقا
‫این به نظرتان مناسب است؟
‫برایتان یک لیوان آب آورده‌ام
‫فردا صبح یک فنجان شیر گاو خودمان را می‌نوشید
‫خودم آن را می‌دوشم
‫ بهتان می‌گویم که من یک زندانی محکوم به اعمال شاقه‌ام، شما به من می‌گویید "آقا"
‫چه کسی می‌گوید که من آدم نکشته‌ام؟
‫شب خوبی داشته باشید، آقا
‫ سرنوشتش هرچه که باشد، ‫هر بار که به تاریکی خیره می‌شود،
‫کسی که زنجیر را تجربه کرده ‫همان چهره‌ها را دوباره می‌بیند
‫همان شواهد ‫از سیاهی دنیا
‫آه!
‫او برای همیشه ‫گرفتار خنده‌های تاریکی می‌ماند
‫گ
‫ ژان والژان خود را با لباس ‫روی تخت انداخت
‫تمام داستانش به یادش آمد
‫هر چیزی که او را به آنجا کشانده بود
‫او در سنین بسیار پایین پدر و مادرش را از دست داده بود
‫برای او به عنوان تمام خانواده‌اش فقط یک خواهر باقی مانده بود
‫او وقتی بیوه شد، پنج فرزند داشت
‫او ماند و نیازهایشان را تأمین کرد
‫او به عنوان کارگر ساده استخدام شده بود ‫تا نان بیاورد
‫به خانه
‫شاخه زَن
‫کارگر ساده هیزم‌شکن
‫او همه کارها را قبول می‌کرد
‫ به چیزی دست نزن، ‫برو بقیه رو بیار
‫عجله کن!
‫اتفاق افتاد که یک زمستان سخت بود
‫غذا کمیاب شد
‫پنج بچه، بدون نان
‫چه انتظاری داشتید پیش بیاید؟
‫این قرص نان ‫سرنوشتش را رقم زد
‫ایست!
‫اگر اینجا هستید، به این معنی است که ‫جامعه دیگر شما را نمی خواهد،
‫که شما گناهکار هستید
‫اگر بمیرید، ‫هیچ کس دلتنگ شما نخواهد شد
‫پس، جلب توجه نکنید
‫حالا، برید سر کار
‫تبعیدگاه،
‫فقط ‫محرومیت از آزادی نیست
‫این همچنین کار اجباری است
‫هر روز سال
‫سال به سال
‫سنگ شما را خسته می‌کند
‫شما را خشک می‌کند
‫شما را نابود می‌کند
‫هویت در گرد و غبار حل می‌شود
‫مردان تبدیل به شبح می‌شوند
‫زمان با نشانه‌هایی که بر چهره‌ها می‌گذارد سنجیده می‌شود
‫با این حال، این ‫جای زخم هایی هستند که دیده نمیشوند
‫که عمیق‌ترین هستند
‫آنهایی که باعث شدند ‫امید از بین برود
‫ژان والژان یک تکه نان دزدیده بود
‫کلود گه یک تکه نان دزدیده بود
‫داری چیکار میکنی؟
‫آقای مدیر
‫من دارم کسی را قضاوت میکنم
‫ چهار دزدی از پنج دزدی ‫به دلیل گرسنگی است
‫سلام، آقای مدیر
‫کلود گیو یک مرد آرام بود
‫اما رئیس زندان
‫او را از تنها دوستش جدا کرده بود ‫بدون اینکه دلیلی برایش بیاورد
‫بلند شید! بلند شید!
‫پاهام! پاهام!
‫هفته ها می گذشتند،
‫و هر بار ‫که کلود از او سوال می کرد
‫درباره دلیل تصمیمش
‫ برو جلو! ‫ اونا رو بردارید!
‫نفر بعدی هم همان جواب را می‌داد
‫"چون"
‫مدیر از آن دسته مردانی بود ‫که دوست دارند سوء استفاده کنند
‫از قدرتی که دارند
‫چرا؟
‫چون
‫ جرقه‌ای که چنین فندک‌هایی ‫از چنین سنگ‌هایی می‌گیرند
‫اغلب آتش‌سوزی‌ها را روشن می‌کند
‫ آه! ‫ بزن بریم کلود، خونشو بریز!
‫ بزنش، برو!
‫برو! برو!
‫برو! ضربه بزن!
‫کار این عوضی رو تموم کن! بزن، برو!
‫بزنش!
‫کارش رو تموم کن!
‫این جور وقایع رو ‫هر محکومی شاهد هست
‫هر روز دوران محکومیتش
‫تحقیر شدن یک نفر
‫گاهی به فهمیدن ‫رفتار دیگری کمک می‌کنه
‫و آنچه کلود تحمل کرده بود
‫از بسیاری جهات ‫شبیه به چیزی بود که ژان تحمل کرده بود
‫جایی که باید ‫امید پیدا می شد،
‫اعتماد، دوستی،
‫او هیچ چیز پیدا نکرد
‫می دانید کلود به قاضی ‫چه پاسخی داد
‫وقتی قاضی از او پرسید: ‫"چرا این کار را کردی؟"
‫"چون"
‫هی! "چون"
‫"چون"
‫بزن بریم بچه‌ها، امروز ‫حوصله‌م خوبه
‫نامهٔ ‫بیست خطی رو با یه سکه برنزی براتون ردیف می‌کنم
‫هر کی یه ذره تنباکو اضافه کنه، ‫من یه عاشق ازش درمیارم،
‫یه شاهزاده، یه ادیب
‫خب، اون سعی کرد فرار کنه
‫که بره
‫شلیک گلوله
‫که آزاد باشه
‫از این جهنم فرار کند
‫در هر تلاش برای فرار، ‫او زندگی خود را به خطر انداخت
‫یک بار
‫دو بار سه بار
‫اما حتی از این هم، او لذت را از دست داد
‫تو باید تا پایان حبست صبر کنی،
‫نصف پولت رو ‫توی یک دست دوم فروشی خرج کنی
‫تا سعی کنی ‫چیزی که هستی رو فراموش کنی
‫دیدی وقتی از اینجا میریم بیرون ‫چه شکلی میشیم؟
‫آدمهای خوب ‫فقط باید چشماتو ببینن
‫مثل همه‌مون داغون میشی
‫تا وقتی هنوز نیرو داریم ‫بهتره فرار کنیم
‫ فرار یعنی هر لحظه ‫سرتو برگردونی،
‫با هر صدایی بلرزی، ‫از همه چیز بترسی
‫از سقف دود کرده
‫از مردی که رد میشه ‫از سگی که پارس میکنه
‫از مسیر، از بوته
‫از خواب
‫این یک مجازات دیگر است
‫یک فرسودگی دیگر
‫یک خلاء دیگر
‫تمام تلاش‌های من برای فرار
‫چیزی جز تمدید مجازات برایم ‫به ارمغان نیاورد
‫همه اینها هزینه زیادی برایم داشت
‫سال‌ها می‌گذرند، ‫کسانی که دوستشان داشتم مرا فراموش کرده‌اند
‫نمی‌دانم کجا هستند، ‫یا حتی اینکه زنده‌اند یا نه
‫حتی دیگر چهره‌هایشان را هم ‫به یاد نمی‌آورم
‫ سپس، ‫او به درون خود عقب‌نشینی کرد
‫و خود را به صورت یک دادگاه تشکیل داد
‫او با قضاوت خود شروع کرد
‫او اعتراف کرد که ‫یک بی‌گناه که به ناحق مجازات شده نیست
‫ مواظب باش! ‫ که اشتباه کرده بود
‫آخ! آه!
‫ ولم کن! ولم کن!
‫ سپس از خود پرسید ‫که آیا او تنها مقصر است
‫در این داستان فاجعه‌بار
‫آیا مجازات او نوعی ‫تجاوز نبود
‫از طرف قوی‌تر به ضعیف‌تر
‫جنایتی از سوی جامعه ‫بر فرد
‫جنایتی که هر روز ‫تکرار می‌شد
‫جنایتی که ‫نوزده سال به طول انجامید
‫باید با شهروندان صحبت کنه
‫ قبلاً بهت گفتم دست از ‫مزخرف نوشتن بردار!
‫ آی!
‫بازم میخوای؟
‫این بهت میاد؟
‫این سؤالات پرسیده و حل شد،
‫او جامعه را قضاوت و محکوم کرد
‫او آن را به نفرت خود محکوم کرد
‫اوه!
‫ تو چت شده؟
‫برو جلو، ژان!
‫آره، آره، ژان!
‫هوها
‫ اگر دانۀ ارزن زیر سنگ آسیاب ‫فکری داشت،
‫بی‌شک به همان چیزی فکر می‌کرد ‫که این مرد فکر می‌کرد
‫جامعۀ بشری ‫فقط به او آسیب رسانده بود
‫وقتی مرد به زندان رسید ‫هنوز خوب بود
‫او حس کرد که دارد بد می‌شود
‫موضوع جالب
‫او سریع و قوی نفس می‌کشد
‫نه! نه!
‫سلام، خانم مگلوآر
‫سلام، مونسنیور
‫اون مرد وحشتناک موضوع ‫تمام گفتگوهای شهره
‫همه دارن وراجی میکنن ‫و گوشتو میخورن
‫ خوشبختانه ‫شما مثل اونا نیستید
‫نه، من مثل اونا نیستم
‫من دارم خوندن یاد میگیرم
‫شاید یک روز، بتوانم ‫درباره نویسندگان بزرگ با شما بحث کنم
‫ و بفهمم چه می گویید ‫ شک ندارم
‫شک ندارم
‫علیاحضرت، دوباره به شما می گویم:
‫این گلها هیچ فایده ای ندارند، ‫بهتر بود کاهو می داشتیم
‫ با شما موافق نیستم، ‫خانم مگلوار
‫زیبایی به اندازه فایده مفید است
‫شاید بیشتر
‫برایم یک صندلی بیاورید، مقام من ‫به این شاخه نمی رسد
‫ شما سزاوار این هستید ‫که از ناهار محرومتان کنم
‫یک سبد پیدا کردم
‫آن را روی لبه چاه گذاشتم
‫ این سبد نقره‌جات است ‫ شاید
‫ مونسنیور، ‫نقره‌جات کجا رفته‌اند؟
‫این را نمی‌دانم
‫ خدای من، حتماً مرد دیروزی ‫آن را دزدیده است
‫دیدم که دیشب چطور به ‫نقره‌جات نگاه می‌کرد
‫دیدی، مطمئن بودم!
‫او دیگر اینجا نیست، رفته است!
‫مونسنیور!
‫مونسنیور
‫مرد رفت، ‫نقره‌جات دزدیده شد
‫به شما گفته بودم، ‫این مردها هیولا هستند
‫ آیا این نقره‌جات ‫واقعاً مال ما بود؟
‫خانم مگلوآر،
‫من به اشتباه و از ‫خیلی وقت پیش این نقره‌جات را داشتم
‫مال فقرا بود
‫و این مرد چه بود؟
‫یک فقیر، واضح است
‫افسوس، عیسی،
‫این نه برای من است نه برای ‫مادمازل، برای ما فرقی ندارد
‫اما برای مونسینیور است، ‫حالا با چی غذا بخورد؟
‫به ژاندارم ها زنگ بزنیم
‫مونسینیور خیلی مهربان است،
‫آخرش لخت می شود
‫منظورم این است، ‫نباید اجازه داد که غارت شویم
‫حالا با قاشق چنگال چوبی اینجایید ‫یک اسقف حق دارد راحت باشد
‫خانم مگلوار،
‫یک کشیش مرفه یک تناقض است
‫راحتی شما یک تجمل است
‫که مدام توی گوشم فریاد بزنه:
‫"مردمی گرسنه اند، ‫سردشونه، فقیر وجود داره"
‫و همیشه هم وجود خواهد داشت
‫دلیل نمیشه که ‫خودمون رو از ضروریات محروم کنیم
‫چه برسه به اینکه بذاریم ازمون دزدی بشه
‫من هرچی لازم دارم رو دارم
‫ کمکم کنید، خانم ‫وقتی آدم قلب بزرگی داشته باشه، شایسته ست
‫ احترام و تجملات ببینه ‫ منم همین عقیده رو دارم
‫برادرم
‫قلبش از طلاست
‫اما اشتباه نگیرید
‫طلا را با روکش طلا
‫اگر فکر کنیم، ‫روکش‌های طلا به ندرت طلا را می‌پوشانند
‫ دزدی شده، بله یا خیر؟
‫وقتی دزدی می‌شود، ژاندارم‌ها هستند
‫آیا تصورش را می‌کنید، عیسی مسیح، ‫که چنین مردی را بپذیریم؟
‫خوشبختانه ‫فقط دزدی کرده است
‫وقتی به آن فکر می‌کنیم، لرزه بر اندام می‌افتد
‫ نیازی نیست که ‫درام‌هایی را تصور کنیم که اتفاق نیفتاده‌اند
‫اما اتفاق خواهند افتاد
‫به خاطر همینه ‫که باید به پلیس خبر بدیم
‫به فکر بقیه باشین
‫به فکر قربانی‌های بعدی این حیوون
‫به فکر پیرزن‌هایی که می‌ترسونه ‫به فکر مردای خوبی که بهشون خیانت می‌کنه
‫باید از روی خیرخواهی لو بدیمش!
‫منظورم اینه که اون
‫بیا تو!
‫صبر کن
‫خدا رو شکر
‫آفرین آقایون، ما داشتیم
‫آه، این شمایید!
‫خب؟
‫نمیخواستید ما را بیدار کنید،
‫ولی نه این که بدون خداحافظی ‫راه بیفتید و بروید
‫ دیدیم این یارو با یه کیف داشت فرار میکرد، ‫مثل یه فراری، گرفتیمش
‫موقع ورود به شهر، پاسپورت ‫زردش رو به ما نشون داد
‫این یه سابقه دار هست
‫ آزادی ‫پس رهایی نیست
‫از زندان بیرون میایم، ‫ولی نه از محکومیت
‫ قربان، این محتویات ‫داخل کیف هست
‫یه سری قاشق چنگال نقره
‫آرم اسقف‌نشین روی دستمالیه که دورتادورشه،
‫برای همین، با خودم فکر کردم که
‫یه اشتباه شده
‫این قاشق چنگال‌ها مال همینجاست، ‫ولی هدیه داده شدن
‫ژان قاشق چنگال‌ها رو جمع می‌کنه
‫و شما یادتون رفته بود
‫"مونسنیور"، مگه یه کشیش نیست؟
‫ ساکت باش، تو ‫ایشون مونسنیور اسقف هستن
‫شمعدان‌ها
‫در این صورت
‫ببخشید که مزاحم شدیم، عالیجناب
‫نه
‫مزاحم نشدید ‫آقایان
‫خانم‌ها
‫ من نه علاقه‌ای به ‫چوبه‌های دار دارم و نه سکوهای اعدام
‫ باید مجازات کرد، ‫وگرنه هرج و مرج می‌شود
‫بعد این مردها هیچ‌وقت ‫مدت زیادی بی‌گناه نمی‌مانند
‫به تاریخ ‫پول تقلبی نگاه کنید
‫شما به مقصر شک داشتید، ‫اما دادستان اعتراف گرفت
‫ آه؟ ‫ بله
‫این دادستان خیلی حیله‌گر است
‫او به زن بیچاره وانمود کرد ‫که شوهرش بایک نفر دیگه هست
‫با نشان دادن نامه‌های ‫یک معشوقه فرضی
‫زن باور کرد ‫و شوهرش را لو داد
‫ این زوج کجا محاکمه می‌شوند؟ ‫ در دادگاه جنایی
‫ آه و دادستان کجا محاکمه می‌شود؟
‫ روز خوبی داشته باشید، عالیجناب ‫ روز خوبی داشته باشید، آقایان
‫عالیجناب
‫ یه لیوان آب میل دارید؟
‫ خانم مَگلوار، وقت ‫دوشیدن گاو نیست؟
‫و تخم‌مرغ‌ها را جمع کنیم؟
‫خداحافظ آقا
‫ می‌خواهید بیایید بنشینید؟
‫من همیشه ‫آدمی نبوده‌ام که امروز هستم
‫یک روز در ایتالیا، ‫سال‌ها پیش، من
‫من کسی را که ‫بیشتر از همه در دنیا دوست داشتم از دست دادم
‫آن روز، من فقط ‫خشم و خشونت بودم
‫من از تمام دنیا عصبانی بودم
‫من به مذهب روی آوردم
‫همانطور که دیگران نفرت را انتخاب می‌کنند
‫ایمان من، ایمان کسانی بود ‫که می‌خواهند بجنگند و تبلیغ کنند
‫ایمانی پر از یقین
‫محدود
‫ایمان یک مبلغ مذهبی
‫هر جا که می‌رفتم، ‫باید متقاعد می‌کردم
‫و ایمانم را تحمیل می‌کردم
‫یاد گرفته بودم که یک زاهد گوشه‌نشین ‫که از بدترین شهرت رنج می‌برد
‫حالش وخیم بود
‫او را به عنوان ‫دشمن کلیسا به من معرفی کردند
‫یک عضو کنوانسیون ‫که به مرگ پادشاه رای داده بود
‫بار دیگر در آن فرصتی ‫برای اثبات ارزشمندی خود دیدم
‫برای متقاعد کردن یک روح سرگردان ‫به آشتی با خدا
‫به من وعده بدبختی‌های بزرگی ‫را در ملاقات با شما داده بودند
‫ضرب و شتم و توهین
‫همه به وفور
‫ دیگر انرژی ‫برای چنین استقبال‌هایی را ندارم
‫مردم دوست دارند شما را طبق ‫خواسته های خود ببینند
‫من اعتبار خودم رو دارم
‫ شما وقت زیادی برای ‫تغییر دادنش ندارید
‫ در واقع، من به آخر راهم رسیده‌ام
‫اما تمام کردن، کار ساده‌ایه
‫من امشب اینجا می‌میرم
‫زیر آسمون پرستاره
‫من میرم چون خودم میخوام
‫زمان من فرا رسیده
‫من میخوام تا لحظه ‫مرگ هم آزاد باشم
‫ اگر مطمئن هستید، ‫جای تاسف خواهد بود
‫که ما همدیگر را بیهوده ملاقات کرده باشیم
‫ اگر با این امید آمدید که من را اعتراف دهید، آقای کشیش،
‫بیهوده خاک خوردید
‫ اگر من اینجا هستم، به این دلیل است که شما گم شده اید
‫و به آن نیاز دارید
‫ اعتراف می کنم که به پایان دادن به ظالم رأی داده ام
‫اما این همچنین رأی دادن به پایان دادن به فحشا برای زنان بود،
‫پایان دادن به بردگی برای مردان، پایان دادن به شب برای کودکان
‫با رأی دادن به جمهوری، من به اینها رأی دادم
‫من به برادری، سازش رأی دادم
‫سپیده دم
‫ شاید ‫اما شما وحشت را فراموش می کنید
‫سال 89 بود، ‫اما سال 93 هم بود
‫ ابری به مدت ‫1500 سال شکل گرفت
‫بالاخره ترکید و شما رعد و برق ‫را محاکمه می کنید؟
‫ این رعد و برق همیشه ‫به جای درست اصابت نکرده است
‫ من با شما بر سر ‫فرزندان پادشاهان گریه خواهم کرد
‫اگر شما با من بر سر ‫فرزندان مردم عادی گریه کنید
‫ من برای همه گریه می کنم ‫ به طور یکسان
‫اما اگر ترازو باید متمایل شود، ‫بگذارید به سمت مردم باشد
‫خیلی وقته
‫که داره رنج میکشه
‫باور نکردن ‫به خواص آب مقدس،
‫به مادر شدن یک باکره
‫یا به رستاخیز ‫یک شکنجه شده با تاج خار
‫دلیل نمیشه که باور نداشته باشی
‫نوع بشر وجود داره
‫ من اغلب ‫نجابت این چهره رو میبینم
‫زمانی که در دستانش ثبت شده
‫این اشکی که ‫برای نوع بشر ریخته شد
‫خدا در این لحظات است
‫این مرد ‫مرا با دنیا آشتی داد
‫مردان مادر هستند، ‫اما نمی دانند
‫فراموش نکنید
‫هرگز فراموش نکنید
‫چی پس؟
‫ اینکه به من قول دادی به لطف این پول ‫مرد شریفی بشوی
‫ژان والژان
‫برادرم
‫ خواهر مونسینیور: ‫ ژان والژان فرار می‌کرد
‫نمی‌دانست از چه چیزی، ‫ولی فرار می‌کرد
‫نوعی خشم را در خود احساس می‌کرد
‫نمی‌دانست علیه چه کسی
‫با نگرانی می‌دید ‫که نوعی آرامش وحشتناک متزلزل می‌شود
‫که بی‌عدالتی بدبختی‌اش ‫به او داده بود
‫بازوی شما
‫برو!
‫برادرم
‫ آه، درست می‌شه، درست می‌شه، درست می‌شه
‫اشراف به تیر چراغ برق ‫آه، درست میشه، درست میشه، درست میشه
‫اشراف رو به دار میزنیم
‫استبداد از بین خواهد رفت
‫آزادی پیروز خواهد شد
‫آه، درست میشه، درست میشه، درست میشه
‫ما دیگه نه ‫اشراف داریم نه روحانیون
‫آه، درست میشه، درست میشه، درست میشه
‫برابری همه جا حکمفرما خواهد شد
‫سلام
‫سکه‌ام، آقا، ‫زیر پای شما افتاد
‫سکه چهل سنتی‌می
‫مال من است
‫این سکه من است!
‫ تو کی هستی؟
‫ اسمم پتی ژروه است، ‫من دودکش پاک‌کن هستم
‫شما پول من را برداشتید
‫آن را پس بدهید!
‫ برو گمشو
‫ نه بدون سکه‌ام! ‫ برو، بهت میگم!
‫بچه!
‫برگرد تا سکه‌ات رو پس بدم!
‫بچه!
‫بچه!!
‫کوچولو!!
‫داستان یک مرد فقط ‫داستان یک مرد نیست
‫بلکه داستان ‫کسانی که او ملاقات میکند هم هست
‫آنها گاهی فراموش می شوند
‫زیرا سرنوشت آنها ‫کمتر به یاد ماندنی است،
‫کمتر خارق العاده، ‫کمتر رمانتیک
‫با این حال، در میان آنها ‫موجودات استثنایی وجود دارند
‫موجوداتی که با کاهش فضا ‫امید را باز می گردانند
‫بین چیزی که هست ‫و چیزی که باید باشد
‫آنها بیشتر از ‫نشان دادن راه انجام می‌دهند
‫آنها به شما مثال ‫چیزی که ممکن است را نشان می‌دهند
‫آنها بی‌گناهی را به شما بازمی‌گردانند
‫سدها شکسته بودند
‫و از آنجایی که دیگر بحث ‫بدترین بودن نبود،
‫از این به بعد باید ‫بهترینِ مردان باشیم