در روزگاران دور، دانشمندان با هندسه،
اندازه و گسترۀ زمین را برای نخستین بار شناختند.
پس باید دید که آیا می‌شود با هندسه
گستره و اندازۀ سرنوشتی را که در دست داریم، سنجید؟
این داستان جادوگریست که قاره‌ای پهناور را بازیچۀ خود کرد.
.::مووی شو::. .::MovieSho.Com::.
کجا خیال داری پرواز کنی، پرندۀ کوچولوی من؟
واقعاً بچۀ پردردسری هستی.
سرزندگی بازارو خیلی دوست دارم.
بانو.
وقتی عدۀ سوگواری‌تون برای ارباب مرحوم تموم شد، بیایم خرید.
«عِدّه» در فقه اسلامی یعنی دوره‌ی انتظارِ زن بعد از طلاق یا مرگ شوهر که در آن معمولاً حق ازدواج دوباره ندارد.
فکر خوبیه.
ولی امروز امیدوارم خدا ما رو به یه کنیز خوب برسونه.
البته به خوبی تو که پیدا نمی‌شه.
همه‌شون سخت‌کوشن.
مثلاً این زن تو آشپزی مهارت داره.
این یکی خیاط ماهریه.
و این یکی خوش‌صحبته،
پس شاید هم‌صحبت خوبی براتون باشه، فاطیمابانو.
شاید.
ولی چیزی که الان بیشتر از همه توش کمک لازم داریم...
نظافته. اون عمارت بزرگ رو من تنهایی نمی‌تونم جمع‌وجور کنم.
آره... منم هنوز وسایل شوهر مرحوممو کامل مرتب نکردم.
فهمیدم...
پس این زن چطوره؟
واقعاً استعداد نظافت داره.
اسم من انیس‌ـه.
نظافت یعنی بدونی چی رو می‌خوای نگه داری،
نه اینکه چی رو می‌خوای دور بریزی.
روزگارتون مرتب و منظم میشه. قول می‌دم.
عالی میشه.
قیمتش چقدره؟
می‌ذارم با هشتصد درهم ببریدش.
می‌دونم کنیز ارزون نیست، ولی بازم...
احمدآقا، خواهش می‌کنم. نمی‌تونین یه کم ارزون‌تر حساب کنین؟
معمولاً قبول نمی‌کنم،
ولی می‌تونم استثنا قائل بشم و نصف قیمت بدمش به شما.
چی؟
ولی در عوض...
بیا.
برو. همون کاری رو بکن که یادت دادم.
وای، چه نازه.
این کیه؟
همین چند روز پیش گرفتمش. اسمش ستاره‌ست.
آه، اسمتم که ستاره‌ست، چه خوشگل.
اممم، یه کم خجالتیه، ولی همون‌طور که می‌بینین، لبخند دل‌نشینی داره.
اگه درست آموزش ببینه، فکر کنم بتونه خدمتکار یه آدم بلندمرتبه بشه.
پس پیشنهادم اینه.
فاطیمابانو...
خونۀ شما خونۀ دانش‌پروریه...
و ذهن تیز ارباب‌زاده محمد حتی همین‌جا تو توس هم می‌درخشه.
درس خوندن تو خونۀ شما براش اعتبار واقعی میاره.
پس ممکنه زحمت بدم یه مدت پیش خودتون نگهش دارین؟
با معامله‌ش موافقت کردی؟
خواهش می‌کنم. الان فقط شما صلاحیت داری معلمش باشی، خان‌داداش.
من هنوز تو عده‌ام و بیرون از خانواده‌مون معلمی نمی‌شناسم.
تازه، برده باشه یا نه، طلب علم وظیفۀ هر مسلمونه.
گمونم همین‌طوره.
تلاوت، پایۀ همۀ آموختنیاست.
اولین قدم تو این مسیر، درست خوندن قرآنه.
حالا بعد از من تکرار کن.
بسم الله الرحمن الرحیم.
نوبت توئه...
بگو. سعی کن بگی.
بی‌فایده‌ست. این دختر مطلقاً هیچ استعدادی نداره.
هر کاری می‌کنم، فقط لبخند می‌زنه و هیچ علاقه‌ای به یاد گرفتن نشون نمی‌ده.
ولی من قول دادم نگهش دارم.
تخفیفی رو که برای اون کنیز گرفتی، جبران می‌کنم.
معذرت می‌خوام، خان‌داداش.
می‌گم بیاد دنبالت. یه مدت اینجا صبر کن، باشه؟
مغازۀ احمدآقا، درسته؟ من می‌رم.
آره. ببخشیدا...
باید فرار کنم.
نمی‌خوام بفروشنم به یه جای نامعلوم. می‌رم خونه.
گم شدم.
راه خروج کجاست؟
یه پسر؟
و ذهن تیز ارباب‌زاده محمد حتی همین‌جا تو توس هم می‌درخشه.
ببخشید.
در کجاست؟
ایـ... این کار خیلی ناشایسته.
زن نباید با موهای بی‌پوشش خودشو جلوی مرد نشون بده.
اشکالی نداره. من هنوز کوچیکم.
زیادی نزدیک شدی.
تازه، به نظر من تو هم هنوز بچه‌ای،
ارباب‌زاده محمد.
اصلاً تو کی هستی؟
اسم منـ
آه! بالاخره پیدات کردم!
بعد از اینکه فرار کردی، همه‌جا رو دنبالت گشتم.
گلای رزتون خیلی قشنگ بودن، اومدم نگاهشون کنم.
دنبال راه خروج می‌گشت.
باورنکردنیه. چطور خواستی فرار کنی؟
آروم، آروم. برادرم هر لحظه ممکنه با احمدآقا برگرده.
شرمنده.
می‌خواستی برگردی، نه؟
نه تو خونۀ اون آقاهه.
به خونه‌ای که با مادرم توش زندگی می‌کردم.
مادرم مرد، و اربابش منو فروخت.
پس دیگه خونۀ تو نیست.
تو برده‌ای.
اگه می‌خوای یه خونۀ واقعی داشته باشی که بهش برگردی،
سخت درس بخون تا یه ارباب خوب بخردت.
پس من هیچ‌وقت، هیچ‌وقت درس نمی‌خونم!
نمی‌خوام درس بخونم! دیگه قیافۀ ناز هم به خودم نمی‌گیرم!
فقط باعث میشه ارزشم بیشتر بشه!
اگه درس بخونم، دوباره منو یه جای حتی دورتر از این می‌فروشن!
از رفتن به جاهایی که هیچ‌چیشونو نمی‌شناسم خسته شدم!
هی، کوچولو. اسمت ستاره‌ست، درسته؟
پس برای همین اومدی اینجا درس بخونی؟
سرنوشت‌هامون شاید خیلی فرق داشته باشه، اما...
بگو ببینم، زمرد...
میشه از آشپزخونه یه تشت آب برام بیاری؟
پشت‌بوم؟
این خوبه؟
بله، ممنون.
می‌خوام اینو بندازم تو حیاط، باشه؟
ارباب‌زاده؟
واقعاً اون دختر هیچ امیدی نداره؟
ایـ... این چی بود؟ چه خبره؟
اون صدای الان چی بود؟ همه حالشون خوبه؟
رعد و برق به خونه زد؟
مـ... مطمئنین دشمن بهمون حمله نکرده؟
کار اون وحشیای بیابونگرده؟
تشت؟
همه‌شون وحشت کردن.
ارباب‌زاده، شوخی کوچیکتون زیادی از حد گذشت.
اگه بپرسم، چرا شما دوتا این‌قدر آروم و خونسردین؟
خب، چرا نباشیم؟
می‌دونستیم قراره به زمین بخوره، برای همین گوشامونو گرفتیم.
و احتیاط لازم رو انجام دادین. درسته؟
خب، ام... بله، گمونم.
شاید یادگیری دقیقاً همین باشه.
در این لحظه، تو نمی‌دونی کجایی،
چه اتفاقی داره می‌افته،
یا قراره چه بلایی سرت بیاد.
زندگیت پر از ناشناخته‌هاست.
از یه نظر، دایی و بقیۀ آدمای اون پایین هم همین‌طورن.
ولی اگه درس بخونی و دانا بشی،
تو هر دردسری که بیفتی، بهترین راهِ عملو می‌فهمی.
این هیچ‌وقت چیز بدی نیست.
درس خوندن یعنی این؟
خان‌دایی!
ببخشید ترسوندمتون! کار من بود!
این تشت آب کاملاً کج‌وکوله شده و دیگه روی بقیه جا نمی‌گیره.
دیگه حس خوبی بهم نمی‌ده.
ببر تعمیرش کنن.
من به آشپزی می‌رسم.
عه‌وا! سلام، ستاره.
اگه دربارۀ هر چیزی سؤال داشتی، راحت بپرس.
مـ... می‌پرسم.
و این‌گونه، ستاره خودش را در حال خدمت در خانه‌ای اهل علم یافت،
در حالی که سخت درس می‌خواند.
خیلی خوشگل شدین، بانو!
ممنون. ولی راستش، یه کم معذبم.
مسخره‌بازی درنیارین.
امروز اولین روزیه که بعد از عده دوباره به حمام می‌رین.
برین سرحال بشین، آرایش کنین، مو و دستاتونو حنا بذارین،
و با زنای دیگه حسابی گپ بزنین.
چشم چشم!
یه روز تو رو هم با خودم می‌برم،
ستاره.
«و آنچه در آسمان‌هاست از آنِ خداست،
و آنچه در زمین است نیز.»
تلاوتم هنوز یه جورایی با تلاوت خان‌دایی فرق داره.
دوباره ازش می‌خوام یادم بده.
مادر، می‌تونیم حرف بزنیم؟
اِ، مادر کجاست؟
بانو فاطیما رفتن حمام.
بهتون نگفته بودن؟
چی؟ اوه، امروز بود؟
اون بالا جز درس‌، جا برای چیز دیگه‌ای نیست؟
همون‌طور که گفتم، لطفاً بی چارقد از اتاقت بیرون نیا.
و همون‌طور که من گفتم، هنوز کوچیکم.
تازه، شما هم فقط دوازده سالته، ارباب‌زاده محمد.
چه اشکالی داره کسی که هنوز ریش درنیاورده
پا توی اتاق یه زن بذاره؟
من بچه نیستم!
منم تو چشم تو نابالغ به نظر میام؟
استادم بهم گفت از راه‌ورسم دنیا خیلی بی‌خبرم.
استاد فقهت؟
بله، استاد کمال‌الدین. پدرم قبل از مرگش منو بهش معرفی کرد.
ولی این اواخر، گاهی حس می‌کنم نگاه ما به چیزا فرق داره.
حتی به سوألایی که ازش می‌پرسم جواب روشن نمی‌ده.
تو تجربۀ خیلی کمی داری که چنین چیزهایی رو بفهمی.
من... قصد دارم به سفر برم.
می‌خوام به نیشابور سفر کنم و پیش استادان نامدارش برم.
و به همون‌جا هم بسنده نمی‌کنم. بالاخره به شهرهای دیگه هم می‌رم
و با حکمت و خرد
از هر منبعی، نه فقط اسلام،
در جست‌وجوی حقیقت روبه‌رو می‌شم.
باور دارم این همون مسیریه که پدرم، که خودش دانشمند بود، برای من می‌خواست.
این خیلی تحسین‌برانگیزه.
خب، من لباس برای شستن دارم، پس باید برم.
باشه.
«و آنچه در آسمان‌هاست از آن خداوندست، و آنچه در زمین است نیز.»
هرچقدر هم سخت درس بخونم،
هیچ‌وقت به پای ارباب محمد نمی‌رسم، نه؟
خب، مادر، من دیگه می‌رم.
حتماً.
مراقب خودت باش.
خب، من دیگه می‌رم.
تا یه بخشی از راه همرات میام.
ممنون، خان‌دایی.
یه لحظه صبر کن.
دختر.
شنیدم هنوز نمی‌تونی بخونی.
بله.
فهمیدم.
برات نامه می‌نویسم.
وقتی در آینده معلم شدم،
باید بتونم درسا رو به بچه‌های کم‌سن‌وسالی مثل تو منتقل کنم.
پس تا جایی که بتونم ساده می‌نویسم.
من وسیلۀ تمرینتم؟
از تو می‌خوام سخت درس بخونی تا بتونی نامه‌ها رو برای مادرم بخونی.
فهمیدی، ستاره؟
هیچ‌وقت یاد گرفتنو متوقف نکن، باشه؟
فهمیدم. نمی‌کنم.
دیگه می‌رم.
محمد، پسری از توس که بعدها دانشمندی نامدار می‌شد،
و ستاره، دختری برده.
این آخرین باری بود که آن دو رو در رو همدیگر را می‌دیدند.
«به نام خداوند بخشندۀ مهربان.»
ها؟
این شبه‌نظامی‌های توس‌ان.
زمردخانوم؟
حتماً می‌رن اطراف بیرون شهرو شناسایی کنن.
ظاهراً کوچ‌نشینای مسلح توی منطقه دیده شدن.
برادر کوچیکم هم یه جایی بینشونه.
البته مدت‌هاست ندیدمش.
عه؟
من و میکائیل تو سرزمینی خیلی دور تو غرب به دنیا اومدیم.
یه سرزمین کنار دریا.
وقتی خورشید غروب می‌کرد، همه‌چیز به رنگ بنفش قشنگ درمی‌اومد.
دریا؟
فقیر بودیم،
ولی چقدر تماشای دریا رو دوست داشتم.
ستاره؟
بله! همین الان!
تو اتاق همیشگی، درسته؟
خدای من، ببین چقدر خوشحاله.
شروع می‌کنم.
«مادر. دایی.»
«در هشت سالی که از رفتنم گذشته، رشته‌های زیادی از دانش رو آموخته‌ام،
از جمله فلسفه، ریاضیات، پزشکی و نجوم.»
نیشابور شهر بزرگی‌ست که دانشمندان نامدار در آن گرد می‌آیند.
برای مثال، استاد فضل‌الدین داماد
در دانش پزشکی‌ای که ابن‌سینا بنیان گذاشته بود، مرا آموزش داد.
برخلاف الهیات که در آن فقط آنچه را به تو یاد داده‌اند تکرار می‌کنی،
علم دانشی است که بر تجربۀ واقعی دانشمندان از جهان بنا شده.
این شیوۀ یادگیری را بسیار پسندیده‌تر می‌دانم.
«و همچنین...»
«اگر ستارۀ کوچک ما، ستاره، لطف کند و گوش بدهد،
لطفاً دربارۀ اقلیدس و بطلمیوس برایش بگویید.»
با من بیا.
ممنون که این‌همه کتاب ارزشمندو نشونم می‌دین.
حرفشو نزن. طلب علم وظیفۀ هر مسلمونه.
اینو شوهر دانشمند مرحومم به من می‌گفت.
اصول اقلیدس اون یکیه.
باشه.
«نقطه آن است که جزئی ندارد.»
«خط، طولی است بی‌پهنا.»
«دو سرِ خط، نقطه‌اند.»
انگار چیزهای بدیهی رو خیلی قلمبه‌سلمبه بیان می‌کنه.
ولی چه چیزی «بدیهی»ها رو بدیهی می‌کنه؟
با گرد آوردن نمونه‌ها، یکی‌یکی، اصول جهان‌شمول رو اثبات می‌کنیم.
زیادی سخت بود؟
بله، ببخشید. فقط نمی‌فهمم چطور می‌تونم این دانشو به کار ببرم.
کتاب التَّفهیم لِأَوائلِ صناعة التَّنجیمِ از ابوریحان بیرونی.
خلاصه‌ش همون کتاب التفهیم‌ـه، ابوریحان به سفارش یه دختر به اسم ریحانه نوشته بودتش.
کتابش دربارۀ نجومه؟
ملموس‌تره، نه؟
بیا، اینو ببین.
«قطر زمین دو هزار و صد و شصت و سه و یک‌سوم فرسخ است،
و محیط آن شش هزار و هشتصد فرسخ.»
این آدم تا آخر دنیا سفر کرده؟
البته که نه. چنین چیزی ممکن نیست.
با ساختن یه مثلث قائم‌الزاویه از نقطه‌ای روی زمین،
قلۀ کوه و مرکز زمین،
میشه شعاع زمینو به دست آورد.
قلۀ کوه؟
همینطور میشه محیط زمینو با زاویۀ سایه‌ها محاسبه کرد.
با سایه‌ها؟
همۀ اینا از دانش جهان‌شمولی به دست اومده که تو اصول وجود داره.
خب؟ علاقه‌ت برنگیخته شد؟
داره می‌سوزه!
ها؟
این اواخر خرابکاری پشت خرابکاری به بار میاریا...
ببخشید، انیس‌خانوم.
گوش کن، ستاره‌جون.
کنیزا کارای مختلفی انجام می‌دن.
بعضی کنیزا آموزش می‌بینن تا اربابشونو سرگرم کنن.
گاهی حتی قول آزادی هم بهمون می‌دن.
ولی نباید زیادی امید ببندی.
تصمیم این چیزا دست ما نیست.
ما آدم نیستیم. مال و اموالیم.
دخترا، یالا...
جمع بشین.
میشه زمردو هم صدا کنی؟
چی شده؟
شبه‌نظامی‌های توس از کوچ‌نشینا شکست خوردن.
آسمان دعای ما را نه با رحمت، که با آتش پاسخ داد.
به‌جای باران، اخگرهای آتش بر سراسر سرزمین فرو ریختند و بعد سکوت آمد،
سکوتی که جای شعله‌ها را گرفت.
«رزهایی که در صفر می‌شکفند.»
سال 1213 میلادی شهر توس (مشهد قدیم) شمال شرقی ایران
توس
آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است
هشت سال بعد
اعلیحضرت، همون‌طور که می‌بینین، ما
احمقایی رو که علیه ما سلاح برداشتن سرکوب کردیم.
ظرف چند روز وارد شهر خواهیم شد.
آه...
راستی، داخل توس دانشمندی هست؟
اعلیحضرت؟
دنبال چیزی می‌گردم، آخه.
.::مووی شو::. .::MovieSho.Com::.
قسمت دوم: رزهایی که در صفر می‌شکفند